آزمون تئوری رشد درونزا از طریق اثرات سرریز بین المللی تكنولوژی ناشی از جریان كالاهای واسطه ای و سرمایه ای به ایران

چکیده طرح:

با توجه به اینکه کشور ایران در زمره کشور های در حال توسعه قرار دارد و استراتژی توسعه صنعتی را سر لوحه کار خویش قرار داده است , نیازمند واردات انبوه کالاهای واسطه ای و سرمایه ای است که همراه با آنها تکنولوژی نیز وارد می شود. بدیهی است مشخص کردن اثرات سرریز تکنولوژی بین المللی ناشی از واردات این دسته از کالاها به کشور بر رشد اقتصادی بسیار حائز اهمیت است.همچنین از آنجا که تکنولوژی , دانش فنی و سرمایه انسانی از عوامل اساسی رشد کشورها در دهه های اخیر تلقی می شوند , لذا لازم است عوامل مو ثر بر افزایش دانش و تکنولوژی به عنوان متغیر های اثر گذار بر رشد اقتصادی , بطور ویژه ای مورد تجزیه و تحلیل و ارزیابی قرار گیرند که این تحقیق به دنبال این مساله است.

فهرست:

فصل اول:کلیات تحقیق

1-1- مقدمه 1

2-1- تعریف مسئله     2

3-1- فرضیات تحقیق    7

4-1- دلایل ضرورت و توجیه انجام طرح    7

5-1- روش تحقیق  8

6-1- مشكلات اجرایی در انجام طرح و روش حل مشكلات   8

فصل دوم :مروری بر ادبیات موضوع  10

2-1- مقدمه 11

2-1-1- تجارت آزاد و نظریه های مزیت مطلق و نسبی  12

2-1-2- ساختار تعرفه ای بهینه مطابق آخرین نظریات تجارت بین الملل 15

2-2- روند واردات كالاهای واسطه ای – سرمایه ای صنعت ایران    16

2-3- ابزارهای جهانی شدن    18

2-3-1- تجارت بین الملل     18

2-3-2- سرمایه گذاری مستقیم خارجی وسایر جریان های سرمایه    23

2-3-3- بین المللی شدن تولید     25

2-3-4- تبادل تكنولوژی 26

2-4- شاخص های جهانی شدن    27

2-4-1- شاخص سطح تجارت بین المللی     28

2-4-2- شاخص ادغام تجارت بین الملل    28

2-5- رابطة مبادله    29

2-6- رابطة بین تجارت بین الملل و رشد اقتصادی    34

2-7- اهمیت كالاهای واسطه ای – سرمایه ای صنعت در تولید 36

2ـ8ـ مروری بر مطالعات انجام شده      37

2ـ8ـ1ـ مطالعات داخلی 37

2ـ8ـ2ـ مطالعات خارجی 39

2-9- مروری اجمالی بر تغییرات واردات و سیاستهای حمایتی 45

2ـ9ـ1ـ تغییرات وزنی در ارزش واردات ایران بعد از انقلاب 45

2ـ9ـ2ـ سیاستهای محدود كنندة تجاری (سیاستهای حمایتی) 46

2ـ9ـ3ـ دلایل اتخاذ سیاستهای حمایتی    47

2ـ9ـ3ـالف- دلایل اقتصادی    47

2ـ9ـ3ـ ب ـ دلایل غیر اقتصادی     47

2ـ9ـ4ـ ترتیبات اجرایی سیاست آزاد سازی تجاری     48

2ـ9ـ5ـ بررسی حمایتهای تعرفه ای و غیر تعرفه ای در ایران (دورة بعد از انقلاب) 49

فصل سوم:مروری بر ادبیات رشد اقتصادی  51

3-1 - مقدمه     52

3-2- مروری بر تئوریهای رشد اقتصادی   52

3-2-1 - تئوریهای كلاسیك رشد      52

3-2-2- تئوری رشد هارود – دومار و تئوری های نئوكلاسیك رشد    54

3-2-3 الگوی رشد و توزیع درآمد كالدور 57

3-2-4- تئوری رشد درونزا    59

3-2-4-الف- سرچشمه های رشد درونزا     60

3-2-4-ب - بحث همگرایی 60

3-2-4-ج- گذر از رقابت كامل 62

3-2-5- مدلهای رشد درونزا   65

3-3 - مروری بر كارهای انجام گرفته در جهان و ایران    68

3-4 - ضمیمه : مدل رشد هارود - دومار  77

فصل چهارم: متودولوژی تحقیق 79

4-1-مقدمه  80

4-2- روش شناسی سریهای زمانی و مفاهیم مربوطه     80

4-2-1- تشریح الگوی تصحیح خطای برداری ‍(VECM)     83

فصل پنجم: برآورد مدل و نتیجه گیری    88

5-1- مقدمه 89

5-2 معرفی متغیرها    90

5-3- برآورد مدل      90

5-3-1- آزمون های ریشه واحد      91

5-3-2- برآورد رابطه بلند مدت با روش OLS    93

5-3-3- روش یوهانسون – جوسلیوس   93

الف) تعیین مرتبه مدل VAR  94

ب) تخمین رابطه بلند مدت و استخراج بردارهای همجمعی به روش یوهانسون – جوسلیوس     95

5-5- الگوی با وقفه گسترده توزیع شده (ARDL) 98

5-6- مدل تصحیح خطاء  98

5-7- پویایی های كوتاه مدت  100

5-8- نتیجه گیری 101

5-8-1- نتایج تجربی بلند مدت     107

5-8-1- الف) نتایج برآورد روش OLS (آزمون انگل – گرنجر) 102

5-8-1-ب ) نتایج برآورد روش ARDL و الگوی جوهانسون     102

5-8-2- روابط كوتاه مدت (پویایی های كوتاه مدت)   103

5-8-2-الف) توابع عكس العمل 103

5-8-2-ب) الگوی تصحیح خطاء  103

5-8-3- توصیه های سیاستی    104

آزمون تئوری رشد درونزا از طریق اثرات سرریز بین المللی تكنولوژی ناشی از جریان كالاهای واسطه ای و سرمایه ای به ایران

چکیده طرح:

با توجه به اینکه کشور ایران در زمره کشور های در حال توسعه قرار دارد و استراتژی توسعه صنعتی را سر لوحه کار خویش قرار داده است , نیازمند واردات انبوه کالاهای واسطه ای و سرمایه ای است که همراه با آنها تکنولوژی نیز وارد می شود. بدیهی است مشخص کردن اثرات سرریز تکنولوژی بین المللی ناشی از واردات این دسته از کالاها به کشور بر رشد اقتصادی بسیار حائز اهمیت است.همچنین از آنجا که تکنولوژی , دانش فنی و سرمایه انسانی از عوامل اساسی رشد کشورها در دهه های اخیر تلقی می شوند , لذا لازم است عوامل مو ثر بر افزایش دانش و تکنولوژی به عنوان متغیر های اثر گذار بر رشد اقتصادی , بطور ویژه ای مورد تجزیه و تحلیل و ارزیابی قرار گیرند که این تحقیق به دنبال این مساله است.

فهرست:

فصل اول:کلیات تحقیق

1-1- مقدمه 1

2-1- تعریف مسئله     2

3-1- فرضیات تحقیق    7

4-1- دلایل ضرورت و توجیه انجام طرح    7

5-1- روش تحقیق  8

6-1- مشكلات اجرایی در انجام طرح و روش حل مشكلات   8

فصل دوم :مروری بر ادبیات موضوع  10

2-1- مقدمه 11

2-1-1- تجارت آزاد و نظریه های مزیت مطلق و نسبی  12

2-1-2- ساختار تعرفه ای بهینه مطابق آخرین نظریات تجارت بین الملل 15

2-2- روند واردات كالاهای واسطه ای – سرمایه ای صنعت ایران    16

2-3- ابزارهای جهانی شدن    18

2-3-1- تجارت بین الملل     18

2-3-2- سرمایه گذاری مستقیم خارجی وسایر جریان های سرمایه    23

2-3-3- بین المللی شدن تولید     25

2-3-4- تبادل تكنولوژی 26

2-4- شاخص های جهانی شدن    27

2-4-1- شاخص سطح تجارت بین المللی     28

2-4-2- شاخص ادغام تجارت بین الملل    28

2-5- رابطة مبادله    29

2-6- رابطة بین تجارت بین الملل و رشد اقتصادی    34

2-7- اهمیت كالاهای واسطه ای – سرمایه ای صنعت در تولید 36

2ـ8ـ مروری بر مطالعات انجام شده      37

2ـ8ـ1ـ مطالعات داخلی 37

2ـ8ـ2ـ مطالعات خارجی 39

2-9- مروری اجمالی بر تغییرات واردات و سیاستهای حمایتی 45

2ـ9ـ1ـ تغییرات وزنی در ارزش واردات ایران بعد از انقلاب 45

2ـ9ـ2ـ سیاستهای محدود كنندة تجاری (سیاستهای حمایتی) 46

2ـ9ـ3ـ دلایل اتخاذ سیاستهای حمایتی    47

2ـ9ـ3ـالف- دلایل اقتصادی    47

2ـ9ـ3ـ ب ـ دلایل غیر اقتصادی     47

2ـ9ـ4ـ ترتیبات اجرایی سیاست آزاد سازی تجاری     48

2ـ9ـ5ـ بررسی حمایتهای تعرفه ای و غیر تعرفه ای در ایران (دورة بعد از انقلاب) 49

فصل سوم:مروری بر ادبیات رشد اقتصادی  51

3-1 - مقدمه     52

3-2- مروری بر تئوریهای رشد اقتصادی   52

3-2-1 - تئوریهای كلاسیك رشد      52

3-2-2- تئوری رشد هارود – دومار و تئوری های نئوكلاسیك رشد    54

3-2-3 الگوی رشد و توزیع درآمد كالدور 57

3-2-4- تئوری رشد درونزا    59

3-2-4-الف- سرچشمه های رشد درونزا     60

3-2-4-ب - بحث همگرایی 60

3-2-4-ج- گذر از رقابت كامل 62

3-2-5- مدلهای رشد درونزا   65

3-3 - مروری بر كارهای انجام گرفته در جهان و ایران    68

3-4 - ضمیمه : مدل رشد هارود - دومار  77

فصل چهارم: متودولوژی تحقیق 79

4-1-مقدمه  80

4-2- روش شناسی سریهای زمانی و مفاهیم مربوطه     80

4-2-1- تشریح الگوی تصحیح خطای برداری ‍(VECM)     83

فصل پنجم: برآورد مدل و نتیجه گیری    88

5-1- مقدمه 89

5-2 معرفی متغیرها    90

5-3- برآورد مدل      90

5-3-1- آزمون های ریشه واحد      91

5-3-2- برآورد رابطه بلند مدت با روش OLS    93

5-3-3- روش یوهانسون – جوسلیوس   93

الف) تعیین مرتبه مدل VAR  94

ب) تخمین رابطه بلند مدت و استخراج بردارهای همجمعی به روش یوهانسون – جوسلیوس     95

5-5- الگوی با وقفه گسترده توزیع شده (ARDL) 98

5-6- مدل تصحیح خطاء  98

5-7- پویایی های كوتاه مدت  100

5-8- نتیجه گیری 101

5-8-1- نتایج تجربی بلند مدت     107

5-8-1- الف) نتایج برآورد روش OLS (آزمون انگل – گرنجر) 102

5-8-1-ب ) نتایج برآورد روش ARDL و الگوی جوهانسون     102

5-8-2- روابط كوتاه مدت (پویایی های كوتاه مدت)   103

5-8-2-الف) توابع عكس العمل 103

5-8-2-ب) الگوی تصحیح خطاء  103

5-8-3- توصیه های سیاستی    104